تاريخ : جمعه یکم مرداد 1389
در این قسمت برای علاقمندان پژوهش و کسانی که به دنبال چاپ مقالات علمی پژوهشی در نشریات موسوم به ISI هستند اطلاعات ارزشمندی را جهت مطالعه قرار داده ام که امیدوارم مفید واقع شود:
ISI چیست؟
موسسه اطلاعات علمی ( Institute for Scientific Information ) بانک اطلاعاتISI مرکزی برای فهرست نمودن و پوشش دادن جامع مهمترین مجلات علمی منتشره در دنیا به منظور تبادل اطلاعات میان پژوهشگران مختلف می باشد. شمار مجلات ISI ثابت نیست. یک مجله ممکن است در یک زمان٬ از مجلات ISI محسوب شود٬ اما به دلیل کاهش بار علمی٬ بعدا از لیست مجلات ISI کنار گذاشته شود. در حال حاضر بیش از ۱۶۰۰۰ مجله٬ در لیست ISI قرار دارند. هر ساله ۲۰۰۰ مجله جدید مورد ارزیابی قرار می گیرد و حدود ده درصد آنها به لیست ISI اضافه می شوند.
هر مجله علمی قبل از انتخاب شدن و فهرست شدن در ISIیکسری مراحل ارزیابی را پشت سر می گذارد. ازجمله عوامل مورد ارزیابی و رعایت استانداردهای بانک اطلاعاتی ISI ، کمیته علمی منتخب مجله، تنوع بین المللی مقالات چاپ شده در آن، نشر به موقع مجله و جایگاه نشرآن می باشد. لازم به ذکر است که هیچ یک از این عوامل به تنهایی مورد بررسی و ارزیابی قرار نمی گیرد بلکه با بررسی مجموع عوامل یک امتیاز کلی داده خواهد شد. از جمله مواردی که در ارزیابی مجله مورد توجه قرار دارد این است که عنوان مقالات، چکیده و کلمات کلیدی باید به زبان انگلیسی باشد همچنین توصیه می شود که منابع نیز به زبان انگلیسی نوشته شوند. اگر چه اطلاعات علمی مهم به تمامی زبانها به چاپ می رسد اما موارد ذکر شده باید به زبان انگلیسی باشد تا تحت داوری و ارزیابی ISI قرار گیرد زیرا ارزیابی کنندگان مجلات علمی در ISIنمی توانند عناوین و منابع بکاررفته در مقالات را به زبان انگلیسی ترجمه کنند. داوری علمی و تخصصی مقالات چاپ شده در مجله توسط داوران نام آشنای علمی از جمله عمده ترین موارد مورد توجه ارزیابی کنندگان می باشد که گویای اعتبار و غنای علمی مجله است.
هر مجله علمی قبل از انتخاب شدن و فهرست شدن در ISIیکسری مراحل ارزیابی را پشت سر می گذارد. ازجمله عوامل مورد ارزیابی و رعایت استانداردهای بانک اطلاعاتی ISI ، کمیته علمی منتخب مجله، تنوع بین المللی مقالات چاپ شده در آن، نشر به موقع مجله و جایگاه نشرآن می باشد. لازم به ذکر است که هیچ یک از این عوامل به تنهایی مورد بررسی و ارزیابی قرار نمی گیرد بلکه با بررسی مجموع عوامل یک امتیاز کلی داده خواهد شد. از جمله مواردی که در ارزیابی مجله مورد توجه قرار دارد این است که عنوان مقالات، چکیده و کلمات کلیدی باید به زبان انگلیسی باشد همچنین توصیه می شود که منابع نیز به زبان انگلیسی نوشته شوند. اگر چه اطلاعات علمی مهم به تمامی زبانها به چاپ می رسد اما موارد ذکر شده باید به زبان انگلیسی باشد تا تحت داوری و ارزیابی ISI قرار گیرد زیرا ارزیابی کنندگان مجلات علمی در ISIنمی توانند عناوین و منابع بکاررفته در مقالات را به زبان انگلیسی ترجمه کنند. داوری علمی و تخصصی مقالات چاپ شده در مجله توسط داوران نام آشنای علمی از جمله عمده ترین موارد مورد توجه ارزیابی کنندگان می باشد که گویای اعتبار و غنای علمی مجله است.
ضریب تاثیر یا درجه تاثیر یا Impact factor چیست؟
این عامل همه ساله توسط ISI برمبنای ارجاعات به هر یک از مجلات علمی آن محاسبه می شود و نتیجه در گزارشات ارجاع مجله یا Journal Citation Reports یا به اختصار JCR ٬ منتشر می شود. این ضریب٬ نه برای مقاله یا نویسنده٬ بلکه برای مجله محاسبه می شود. محاسبه برمبنای یک دوره سه ساله صورت می گیرد. فرضا اگر در سال ۸۴ جمعا ۴۰ ارجاع به یک مجله صورت گرفته باشد و در آن مجله در سال ۸۲ تعداد ۲۶ مقاله و در سال ۸۳ تعداد ۲۴ مقاله چاپ شده باشد٬ ضریب ارجاع آن مجله٬ از تقسیم ۴۰ بر ۵۰ به دست می آید که ۸/۰ است. یعنی به طور متوسط٬ هر مقاله آن نشریه ۸/۰ مرتبه مورد استناد مقالات دیگر قرار گرفته است.لیست مجلات ISI دارای ضریب تاثیر را از اینجا دانلود کنید.
موسسه اطلاعات علمي ( isi )
موسسه اطلاعات علمي (Information Scientific for Institute) يا به اختصار "ISI"، به عنوان معتبرترين مجموعه براي سنجش علوم در دنيا شناخته شده است. مهمترين محصول اين موسسه، وبگاه علم (WOS ;Science of Wed) است که حدود 15000 مجله را فهرست مي کند. امروزه هر مقاله منتشر شده در اين مجله ها به عنوان يک توليد علمي جهاني شناخته مي شود و عموما چاپ مقاله در اين مجله ها به عنوان معيار و شاخص اصلي جهت سنجش علوم در دنيا مورد استفاده قرار مي گيرد.
ماموريت اصلي "آي. اس. آي" به عنوان شرکتي براي نشر دادگان (پايگاه داده ها)، تهيه فهرست جامعي از مهمترين و تاثير گذارترين پژوهش ها در سطح جهان است. امروزه دادگان "آي. اس. آي" شامل بيش از 16 هزار مجله، کتاب، گزارش و همايش در حوزه هاي علوم مختلف مي باشد. بخش مهمي از اين داده ها مستخرج از 8600 مجله از کشورهاي جهان است که اطلاعات آنها به صورت سالانه فهرست مي شود. "آي. اس. آي" تمام اطلاعات کتاب شناختي مجله هاي تحت پوشش خود را ثبت مي کند، اين اطلاعات شامل نام مجله، شماره مجله و صفحه هاي آن، چکيده مقاله ها به زبان انگليسي (که خود مولفان نوشته اند)، نام و نشاني مولف و ناشر و همچنين مراجع استنادي هر مقاله است.
"آي. اس. آي"، چنان که گفته شد، متعهد است که با پوشش جامعي از مهمترين و تاثير گذارترين مجله هاي دنيا، اطلاعات لازم براي آگاهي از پيشرفت هاي اخير و مرور تحولات گذاشته را در دسترس مشترکانش بگذارد. اما اين جامعيت الزاما به معناي فهرست شدن همه مجله ها نيست. فهرست کردن همه مجله ها نه فقط از لحاظ اقتصادي غير علمي است بلکه تحليل نوشتارهاي علمي نشان داده است که ضرورتي هم ندارد. طبق آنچه غالبا اصل "برادفورد"، ناميده مي شود، معلوم شده است که تمام نتايج علمي اصلي و مهم را مي شود در مجموعه نسبتا کوچکي از مجله ها پيدا کرد. در اواسط دهه 1930 "برادفورد"، دريافت که نوشتار اصلي هر رشته علمي حداکثر متشکل از 1000 مجله است. از اين هزار مجله تعداد نسبتا کمي ارتباط خيلي قوي با مباحث معين دارند و آنجايي که ارتباطشان ضعيف است خيلي بيشترند. اما اين دسته اخير نوعا مناسبت بيشتري با مباحث ديگر دارند. "برادفورد" به اين نتيجه رسيد که مجموعه نسبتا کوچکي از مجله ها در بر گيرنده نوشته هاي پايه براي همه رشته ها مي باشد و مهمترين مقاله ها نيز بيشتر در همين مجموعه يافت مي شوند.
در سال 1978 مجموعه مجله هاي فهرست شده در"آي. اس. آي" مخفف موسسه اطلاعات علمي، شامل 5200 مجله به 31 زبان مختلف بوده است. اين تعداد اکنون به بيش از 8000 مجله علمي در رشته هاي گوناگون رسيده است که در حدود 5000 عنوان از آنها مربوط به علوم پايه و بقيه مربوط به اجتماعي، هنر و علوم انساني مي باشند. "آي. اس. آي" هر ساله يافته هاي متنوع جديدي فراهم و به پژوهشگران عرضه مي کند. حجم عظيم اطلاعات "آي. اس. آي" به محققان امکان مي دهد که از پيشينه تحقيقاتي موضوع مورد علاقه خود و همچنين از آخرين تحولات و پيشرفت ها در زمينه هاي آن مطلع شوند. به اين ترتيب "آي. اس. آي" فراگيرترين پوشش براي نشريه هاي پژوهشي جهان به زبان هاي مختلف است و به همين مناسبت در بررسي وضعيت علمي کشورها معمولا به آمارها و داده هاي آن استناد مي شود. در اين خصوص بايد گفت حتي مجلات فارسي نيز مي توانند در "آي. اس. آي" فهرست شوند.
در ايران نيز استفاده از نمايه هاي ISI و منظور کردن هر نمايه مربوط به يک مقاله معتبر علمي، به عنوان يک توليد علمي جهاني در جامعه دانشگاهي پذيرفته شده است. فراگير بودن اين نمايه ها براي تمامي شاخه هاي علوم، امکان جستجوي کليد واژگان دلخواه در نمايه هاي مختلف بطور همزمان و داشتن فاکتورهاي ارزيابي براي مجله هاي علمي با يک درجه بندي مشخص، مهمترين دلايل همگاني شدن نمايه هاي مذکور مي باشند.
شاخصهای ارزیابی مقالات ISI
موسسه اطلاعات علمي (ISI ;Information Scientific for Institute)، براي ارزيابي مجله هاي تحت پوشش فهرست نويسي خود، سه شاخص درنظر گرفته است. اين شاخص ها شامل فاکتور تاثير (IF ;Factor Impact)، شاخص فوري (Inbex Immebiately) و نيمه عمر استناد (Life -Half Citeb) مي باشند.
۱-فاکتور تاثير، تعداد ارجاعات به مقاله هاي منتشر شده در دو سال قبل مجله تقسيم بر تعداد مقاله هاي منتشر شده در دو سال مذکور است. در مواردي فاکتور تاثير مجله به طور ميانگين (که معدل فاکتور تاثير در طول دوران فهرست شدن آن مجله در ISI مي باشد) نيز مورد استفاده قرار مي گيرد. اين شاخص، مهمترين و در عين حال کاربردي ترين شاخص ارزيابي مجله ها از نظر ISI مي باشد.
۲-شاخص فوري(inbex Immebiately): تعداد ارجاعات به مقاله هاي منتشر شده مجله در سال مورد ارزيابي تقسيم بر تعداد مقاله هاي منتشر شده در همان سال مجله مذکور اين شاخص در حقيقت شيب رشد منحني ارجاعات را بيان مي کند.
۳-نيمه عمر ارجاعات به مجله يا نيمه عمر استناد (Life -Half Citeb): تعداد سال هايي که از سال ارزيابي بايد به عقب برگشت تا شاهد پنجاه درصد کل ارجاعات به مجله در سال مورد ارزيابي باشيم. به عبارت ديگر، اين شاخص مدت زماني را که نيمي از کل استنادات به آن مجله صورت پذيرفته باشد را نشان مي دهد و در حقيقت، سرعت کاهش ميزان ارجاعات به مجله را بيان مي کند: بديهي است که وقتي مقاله هاي يک مجله ارزش خود را براي ارجاعات زود از دست بدهند (مقاله هاي سطحي باشند و خيلي زود بي ارزش شوند)، تنها به مقاله هاي جديد مجله ارجاع داده مي شود.اين موضوع باعث مي شود که نيمه عمر ارجاعات به مجله کاهش يابد. بنابر اين هر چه نيمه عمر ارجاعات به مجله بيشترباشد، نشان مي دهد که ارزش مقاله هاي مجله در طول زمان بيشتر حفظ شده است و هنوز مورد ارجاع قرار مي گيرند. در مجموع، هر چه نيمه عمر ارجاعات به يک مجله بزرگتر باشد، ارزش مجله بالاتر مي رود.
در پايان هر سال، مجله هاي تحت پوشش فهرست نويسي ISI که در فهرست وبگاه علم (WOB = Science of Wed) قرار گرفته اند، ارزيابي مي شوند. معيارهاي ارزيابي و سنجش همان شاخص هاي ارزيابي ISI (سه شاخص اشاره شده در بالا) مي باشند. نتايج اين ارزيابي نيز در گزارشات ارجاع مجله (JOR = Reports Citation Journal)، در هر سال جهت اطلاع عموم اعلام مي شود .
ماموريت اصلي "آي. اس. آي" به عنوان شرکتي براي نشر دادگان (پايگاه داده ها)، تهيه فهرست جامعي از مهمترين و تاثير گذارترين پژوهش ها در سطح جهان است. امروزه دادگان "آي. اس. آي" شامل بيش از 16 هزار مجله، کتاب، گزارش و همايش در حوزه هاي علوم مختلف مي باشد. بخش مهمي از اين داده ها مستخرج از 8600 مجله از کشورهاي جهان است که اطلاعات آنها به صورت سالانه فهرست مي شود. "آي. اس. آي" تمام اطلاعات کتاب شناختي مجله هاي تحت پوشش خود را ثبت مي کند، اين اطلاعات شامل نام مجله، شماره مجله و صفحه هاي آن، چکيده مقاله ها به زبان انگليسي (که خود مولفان نوشته اند)، نام و نشاني مولف و ناشر و همچنين مراجع استنادي هر مقاله است.
"آي. اس. آي"، چنان که گفته شد، متعهد است که با پوشش جامعي از مهمترين و تاثير گذارترين مجله هاي دنيا، اطلاعات لازم براي آگاهي از پيشرفت هاي اخير و مرور تحولات گذاشته را در دسترس مشترکانش بگذارد. اما اين جامعيت الزاما به معناي فهرست شدن همه مجله ها نيست. فهرست کردن همه مجله ها نه فقط از لحاظ اقتصادي غير علمي است بلکه تحليل نوشتارهاي علمي نشان داده است که ضرورتي هم ندارد. طبق آنچه غالبا اصل "برادفورد"، ناميده مي شود، معلوم شده است که تمام نتايج علمي اصلي و مهم را مي شود در مجموعه نسبتا کوچکي از مجله ها پيدا کرد. در اواسط دهه 1930 "برادفورد"، دريافت که نوشتار اصلي هر رشته علمي حداکثر متشکل از 1000 مجله است. از اين هزار مجله تعداد نسبتا کمي ارتباط خيلي قوي با مباحث معين دارند و آنجايي که ارتباطشان ضعيف است خيلي بيشترند. اما اين دسته اخير نوعا مناسبت بيشتري با مباحث ديگر دارند. "برادفورد" به اين نتيجه رسيد که مجموعه نسبتا کوچکي از مجله ها در بر گيرنده نوشته هاي پايه براي همه رشته ها مي باشد و مهمترين مقاله ها نيز بيشتر در همين مجموعه يافت مي شوند.
در سال 1978 مجموعه مجله هاي فهرست شده در"آي. اس. آي" مخفف موسسه اطلاعات علمي، شامل 5200 مجله به 31 زبان مختلف بوده است. اين تعداد اکنون به بيش از 8000 مجله علمي در رشته هاي گوناگون رسيده است که در حدود 5000 عنوان از آنها مربوط به علوم پايه و بقيه مربوط به اجتماعي، هنر و علوم انساني مي باشند. "آي. اس. آي" هر ساله يافته هاي متنوع جديدي فراهم و به پژوهشگران عرضه مي کند. حجم عظيم اطلاعات "آي. اس. آي" به محققان امکان مي دهد که از پيشينه تحقيقاتي موضوع مورد علاقه خود و همچنين از آخرين تحولات و پيشرفت ها در زمينه هاي آن مطلع شوند. به اين ترتيب "آي. اس. آي" فراگيرترين پوشش براي نشريه هاي پژوهشي جهان به زبان هاي مختلف است و به همين مناسبت در بررسي وضعيت علمي کشورها معمولا به آمارها و داده هاي آن استناد مي شود. در اين خصوص بايد گفت حتي مجلات فارسي نيز مي توانند در "آي. اس. آي" فهرست شوند.
در ايران نيز استفاده از نمايه هاي ISI و منظور کردن هر نمايه مربوط به يک مقاله معتبر علمي، به عنوان يک توليد علمي جهاني در جامعه دانشگاهي پذيرفته شده است. فراگير بودن اين نمايه ها براي تمامي شاخه هاي علوم، امکان جستجوي کليد واژگان دلخواه در نمايه هاي مختلف بطور همزمان و داشتن فاکتورهاي ارزيابي براي مجله هاي علمي با يک درجه بندي مشخص، مهمترين دلايل همگاني شدن نمايه هاي مذکور مي باشند.
شاخصهای ارزیابی مقالات ISI
موسسه اطلاعات علمي (ISI ;Information Scientific for Institute)، براي ارزيابي مجله هاي تحت پوشش فهرست نويسي خود، سه شاخص درنظر گرفته است. اين شاخص ها شامل فاکتور تاثير (IF ;Factor Impact)، شاخص فوري (Inbex Immebiately) و نيمه عمر استناد (Life -Half Citeb) مي باشند.
۱-فاکتور تاثير، تعداد ارجاعات به مقاله هاي منتشر شده در دو سال قبل مجله تقسيم بر تعداد مقاله هاي منتشر شده در دو سال مذکور است. در مواردي فاکتور تاثير مجله به طور ميانگين (که معدل فاکتور تاثير در طول دوران فهرست شدن آن مجله در ISI مي باشد) نيز مورد استفاده قرار مي گيرد. اين شاخص، مهمترين و در عين حال کاربردي ترين شاخص ارزيابي مجله ها از نظر ISI مي باشد.
۲-شاخص فوري(inbex Immebiately): تعداد ارجاعات به مقاله هاي منتشر شده مجله در سال مورد ارزيابي تقسيم بر تعداد مقاله هاي منتشر شده در همان سال مجله مذکور اين شاخص در حقيقت شيب رشد منحني ارجاعات را بيان مي کند.
۳-نيمه عمر ارجاعات به مجله يا نيمه عمر استناد (Life -Half Citeb): تعداد سال هايي که از سال ارزيابي بايد به عقب برگشت تا شاهد پنجاه درصد کل ارجاعات به مجله در سال مورد ارزيابي باشيم. به عبارت ديگر، اين شاخص مدت زماني را که نيمي از کل استنادات به آن مجله صورت پذيرفته باشد را نشان مي دهد و در حقيقت، سرعت کاهش ميزان ارجاعات به مجله را بيان مي کند: بديهي است که وقتي مقاله هاي يک مجله ارزش خود را براي ارجاعات زود از دست بدهند (مقاله هاي سطحي باشند و خيلي زود بي ارزش شوند)، تنها به مقاله هاي جديد مجله ارجاع داده مي شود.اين موضوع باعث مي شود که نيمه عمر ارجاعات به مجله کاهش يابد. بنابر اين هر چه نيمه عمر ارجاعات به مجله بيشترباشد، نشان مي دهد که ارزش مقاله هاي مجله در طول زمان بيشتر حفظ شده است و هنوز مورد ارجاع قرار مي گيرند. در مجموع، هر چه نيمه عمر ارجاعات به يک مجله بزرگتر باشد، ارزش مجله بالاتر مي رود.
در پايان هر سال، مجله هاي تحت پوشش فهرست نويسي ISI که در فهرست وبگاه علم (WOB = Science of Wed) قرار گرفته اند، ارزيابي مي شوند. معيارهاي ارزيابي و سنجش همان شاخص هاي ارزيابي ISI (سه شاخص اشاره شده در بالا) مي باشند. نتايج اين ارزيابي نيز در گزارشات ارجاع مجله (JOR = Reports Citation Journal)، در هر سال جهت اطلاع عموم اعلام مي شود .
مقاله ISI چگونه ارزيابي مي شود؟
مقدمه:
گزارش ميزان ارجاع به مجله هاي (JCR (Journal citiation Report هر سال توسط انستيتو اطلاعات علمي ISI ( Institute for scientific Information) واقع در شهر فيلادلفياي آمريکا منتشر مي گردد. اين گزارش حاوي اطلاعات ارزشمندي پيرامون مجله ها و رتبه بندي آنها مي باشد.
فاکتور تأثير (Impact Faktor)، براي نخستين بار در سال 1995 و توسط بنيانگذار ISI گارفيلد Garfield مطرح شد و به سرعت به صورت دستورالعملي جهت گزينش بهترين مجله ها به کار رفت. حقيقت اين است که اين فاکتور ابزار کاملي براي اندازه گيري کيفيت مقاله ها نمي باشد، بلکه چون روش بهتري وجود ندارد و در حال حاضر نسبت به ديگر معيارها براي ارزيابي علمي از مزايايي برخوردار است، لذا عموماً مورد استفاده قرار مي گيرد.
JCR بيش از 7500 مجله معتبر را در حدود 200 حوزه موضوعي از سال 1997 به بعد در بر مي گيرد و با استفاده از آن مي توان مجله ها را در حوزه هاي تخصصي، طبقه بندي و شاخص هاي رتبه بندي آنها را بررسي کرد. JCR در دو نسخه موجود است، نسخه علمي آن در بر گيرنده بيش از 5900 ژورنال علمي و نسخه علوم اجتماعي مشتمل بر 1700 ژورنال است. JCR از طريق Web of knowledge به شرط پرداخت وجه اشتراک قابل بررسي است.
ضريب تاثير (IF) چيست؟
فاکتور تاثير به صورت ميانگين، تعداد ارجاعات به يک مورد قابل استناد (نظير مقاله پژوهشي، مقاله مروري، نامه، ياد داشت، چکيده و..) در يک مجله علمي در طول زماني معين تعريف شده است. فاکتور تأثير، تعداد ارجاعات به مقاله هاي منتظر شده در دو سال قبل مجله تقسيم بر تعداد مقاله هاي منتشر شده در دو سال مذکور است. در مواردي فاکتور تأثير مجله بطور ميانگين (که معدل فاکتور تأثير طول دوران فهرست شدن آن مجله در ISI مي باشد)، نيز مورد استفاده قرار مي گيرد. اين شاخص مهمترين و در عين حال کاربردي ترين شاخص ارزيابي مجله ها از نظر ISI است. اين عامل همه ساله توسط ISI بر مبناي ارجاعات به هر يک از مجله هاي علمي آن محاسبه مي شود و نتيجه در گزارش JCR منتشر مي شود. اين ضريب نه براي مقاله يا نويسنده بلکه براي مجله محاسبه مي شود. محاسبه بر مبناي يک دوره سه ساله صورت مي گيرد.
چگونه يک مقاله ISI ارزيابي مي شود؟
براي اينکه بتوانيد يک مقاله بنويسيد، لازم است در اين زمينه اطلاعاتي داشته باشيد. اگر اين مقاله را براي مؤسسه اطلاعات علمي ISI مي نويسيد، احتمالاً برايتان مهم است که بدانيد اين مقاله ها چگونه ارزيابي مي شود.
امروزه ارزيابي مقاله هاي علمي يکي از دغدغه هاي جوامع علمي مي باشد. مؤسسه اطلاعات علميISI براي ارزيابي تحت پوشش فهرست نويسي خود، سه شاخص در نظر گرفته است:
1-فاکتور تأثير گذار (IF): اين شاخص مهمترين و در عين حال کاربردي ترين شاخص ارزيابي مجله ها از نظر ISI است.
2-شاخص فوري(Immediately): تعداد ارجاعات به مقاله هاي منتشر شده مجله در سال مورد ارزيابي تقسيم بر تعداد مقاله هاي منتشر شده در همان سال مجله مذکور است. اين شاخص در حقيقت شيب رشد منحني ارجاعات را بيان مي کند.
3-شاخص نيمه عمر استناد(Cited Half-Life):نيمه عمر ارجاعات يا نيمه عمر استناد، تعداد سال هايي است که از سال ارزيابي بايد به عقب برگشت تا شاهد پنجاه درصد کل ارجاعات به مجله در سال مورد ارزيابي باشيم. به عبارت ديگر، اين شاخص مدت زماني که نيمي از کل استنادات به آن مجله صورت پذيرفته باشد را نشان مي دهد و در حقيقت سرعت کاهش ميزان ارجاعات به مجله را بيان مي کند.
بديهي است که وقتي مقاله هاي يک مجله ارزش خود را براي ارجاعات، زود از دست بدهند (مقاله ها سطحي باشند و خيلي زود بي ارزش شوند)، تنها به مقاله هاي جديد مجله ارجاع داده مي شود. اين موضوع باعث مي شود که نيمه عمر ارجاعات به مجله کاهش يابد. بنابراين هر چه نيمه عمر ارجاعات به مجله بيشتر باشد، نشان مي دهد که ارزش مقاله هاي مجله در طول زمان بيشتر حفظ شده است و هنوز مورد ارجاع قرار مي گيرند. در مجموع هرچه نيمه عمرارجاعات به يک مجله بيشتر باشد، ارزش مجله بالاتر مي رود.
در پايان هر سال، مجله هاي تحت پوشش فهرست نويسي ISI که در فهرست وبگاه علم (Web of Science=WOB) قرار گرفته اند، ارزيابي مي شوند. معيارهاي ارزيابي و سنجش همان شاخص هاي ارزيابي ISI (سه شاخص اشاره شده دربالا) مي باشند. نتايج اين ارزيابي نيز درگزارش هاي ارجاع مجله JCR هر سال جهت اطلاع عموم اعلام مي شود.
در بين فاکتورهاي بالا، فاکتور تأثير، کاربردي ترين شاخص مي باشد و امروزه به طور گسترده اي در درجه بندي و ارزيابي مجله هاي مورد استفاده قرار مي گيرد. اين فاکتور در حقيقت توانايي مجله و هيأت تحريريه آن را در جذب بهترين مقاله ها نشان مي دهد.
بانک اطلاعات ISI، مرکزي براي فهرست نمودن و پوشش دادن جامع مهمترين مجله هاي علمي منتشره در دنيا به منظور تبادل اطلاعات ميان پژوهشگران مختلف مي باشد. پر واضح است که منظور از پوشش جامع، فهرست نمودن کل مجله هاي علمي منتشر شده در جهان نمي باشد. چرا که از طرفي مقرون به صرفه نيست و از طرف ديگر تمام مجله هاي نشر يافته در جهان از استانداردهاي ISI پيروي نکرده اند و از غناي علمي لازم برخوردار نيستند. ارزيابي مجله هاي علمي ISI به طور مستمر و مداوم هر دو هفته صورت مي گيرد. ارزيابي کنندگان ISI در حدود 2000 عنوان جديد را سالانه مورد ارزيابي قرار داده و تنها 10 تا 12 درصد از مجله هاي علمي ارزيابي شده، انتخاب مي شوند. هر مجله علمي قبل از انتخاب شدن و فهرست شدن در ISI يکسري مراحل ارزيابي را پشت سر مي گذارند.
از جمله عوامل مورد ارزيابي و رعايت استانداردهاي بانک اطلاعاتيISI، کميته علمي منتخب مجله، تنوع بين المللي مقاله هاي چاپ شده درآن، نشر به موقع مجله و جايگاه نشر آن مي باشد. لازم به ذکر است که هيچ يک از اين عوامل به تنهايي مورد بررسي و ارزيابي قرار نمي گيرد، بلکه با بررسي مجموع عوامل، يک امتياز کلي داده خواهد شد.
از جمله مواردي که در ارزيابي مجله مورد توجه قرار دارد اين است که عنوان مقاله ها، چکيده و کلمات کليدي بايد به زبان انگليسي باشد همچنين توصيه مي شود که منابع نيز به زبان انگليسي نوشته شوند. اگر چه اطلاعات علمي مهم به تمامي زبانها به چاپ مي رسد، اما موارد ذکر شده بايد به زبان انگليسي باشد تا تحت داوري و ارزيابي ISI قرار گيرد زيرا ارزيابي کنندگان مجله هاي علمي در ISI نمي توانند عناوين ومنابع بکار رفته در مقاله ها را به زبان انگليسي ترجمه کنند. داوري علمي و تخصصي مقاله هاي چاپ شده در مجله توسط داوران نام آشناي علمي از جمله عمده ترين موارد مورد توجه ارزيابي کنندگان مي باشد که گوياي اعتبار و غناي علمي مجله است.
سه پايگاه WOS ، EST و JCR از معتبرترين پايگاه هاي علم سنجي هستند که توسط مؤسسه اطلاعات علمي ISI تهيه و روز آمد سازي مي شوند.
پايگاه Essential Science Indicators) ESI بر مبناي دوره هاي زماني 10 ساله، به ارائه آمار در قالب شاخص هاي تعيين شده توليد علم از جمله رتبه علمي کشورها بر اساس تعداد توليدات علمي، تعدا کل استنادها و نسبت استناد به توليدات علمي مي پردازد.
در پايگاه Web of Science)WOS) امکان جستجو و استخراج اطلاعات در طول دوره هاي زماني مختلف بر اساس شاخص هاي گوناگون علم سنجي وجود دارد.
پايگاه (JCR (Journal citation Reprts به ارائه گزارش استنادي نشريه ها مي پردازد.
از طرفي تعداد نشريه هايي که هر کدام از اين پايگاه ها نمايه مي کنند نيز با ديگري متفاوت است.
بهترين معيارهاي ISIبراي نمايه کردن مجله ها چيست؟
در سايتISI چهار مورد به عنوان ملاک هاي اصلي نمايه شدن مجله آمده است که عبارتند از:
1-زمان بندي نشر، تعريف شده باشد يعني معلوم باشد که فصلنامه است، ماهنامه است يا... و در موعد معين هم آماده شود.
2-فرآيند داوري براي مجله تعريف شده باشد.
3-قواعد نشر بين المللي را رعايت کند. براي مثال، عنوان مجله گوياي محتواي آن باشد.
4-مقاله به هر زباني که باشد مهم نيست ولي چند مورد در آن بايد به زبان انگليسي باشد که عبارتند از: اسامي نويسندگان، عنوان، چکيده و کلمات کليدي و حتي الامکان منابع و مآخذ هم انگليسي باشد.
موارد فرعي هم وجود دارد که شامل اين موارد است:
1-مجله بايد حوزه بين المللي داشته باشد و به يک حوزه جغرافيايي خاص تعلق نداشته باشد.
2-در حوزه آن مجله، ترجيحاً مجله مشابه نباشد يا اگر هست آن مجله معيار برتري نسبت به آنها داشته باشد.
3-افراد به وجود آورنده آن حتي الامکان افراد شناخته شده اي باشند.
4-افراد به وجود آورنده، توزيع جغرافيايي مناسبي داشته باشند مثلاً همه ايراني نباشند.
البته موارد فرعي، نمره اضافه دارد و در قبولي يا رد مجله از طرفISI نقش بازي نمي کند.
جايگاه توليد علم ايران در سطح بين المللي
تحقيقات نشان مي دهد که توليد علم در ايران، ويژه در سال هاي اخير از رشد بسيار خوبي برخوردار بوده است. براساس آخرين آمار پايگاه Essential Science Indicator) ESI) طي دوره 10 ساله اخير، جمهوري اسلامي ايران در بين 145 کشور که رتبه بندي بر روي آن ها صورت پذيرفته است، در رده چهلم جهان قرار مي گيرد و اين درحالي است که در دوره 10 ساله پيشين که اول ژانويه 1997 تا 30 آوريل 2007 را در بر مي گيرد، جمهوري اسلامي ايران با 26 هزار و 495 عنوان توليد علمي، از اين نظر در بين کشورهاي جهان در رده چهل و يکم ودر بين کشورهاي اسلامي، پس از ترکيه و مصر در رده سوم قرار مي گرفت.
در دوره 10 ساله اول (ژانويه 1997تا 30ژوئن 2007)، کل توليدات علمي ايران، 85هزار و 629بار مرود استناد قرار گرفته است که به اين ترتيب نسبت تعداد استنادها به توليدات علمي ايران، 3/11 بوده است.
هر چند تعداد کل استنادها و همچنين نسبت استنادها به تو
گزارش ميزان ارجاع به مجله هاي (JCR (Journal citiation Report هر سال توسط انستيتو اطلاعات علمي ISI ( Institute for scientific Information) واقع در شهر فيلادلفياي آمريکا منتشر مي گردد. اين گزارش حاوي اطلاعات ارزشمندي پيرامون مجله ها و رتبه بندي آنها مي باشد.
فاکتور تأثير (Impact Faktor)، براي نخستين بار در سال 1995 و توسط بنيانگذار ISI گارفيلد Garfield مطرح شد و به سرعت به صورت دستورالعملي جهت گزينش بهترين مجله ها به کار رفت. حقيقت اين است که اين فاکتور ابزار کاملي براي اندازه گيري کيفيت مقاله ها نمي باشد، بلکه چون روش بهتري وجود ندارد و در حال حاضر نسبت به ديگر معيارها براي ارزيابي علمي از مزايايي برخوردار است، لذا عموماً مورد استفاده قرار مي گيرد.
JCR بيش از 7500 مجله معتبر را در حدود 200 حوزه موضوعي از سال 1997 به بعد در بر مي گيرد و با استفاده از آن مي توان مجله ها را در حوزه هاي تخصصي، طبقه بندي و شاخص هاي رتبه بندي آنها را بررسي کرد. JCR در دو نسخه موجود است، نسخه علمي آن در بر گيرنده بيش از 5900 ژورنال علمي و نسخه علوم اجتماعي مشتمل بر 1700 ژورنال است. JCR از طريق Web of knowledge به شرط پرداخت وجه اشتراک قابل بررسي است.
ضريب تاثير (IF) چيست؟
فاکتور تاثير به صورت ميانگين، تعداد ارجاعات به يک مورد قابل استناد (نظير مقاله پژوهشي، مقاله مروري، نامه، ياد داشت، چکيده و..) در يک مجله علمي در طول زماني معين تعريف شده است. فاکتور تأثير، تعداد ارجاعات به مقاله هاي منتظر شده در دو سال قبل مجله تقسيم بر تعداد مقاله هاي منتشر شده در دو سال مذکور است. در مواردي فاکتور تأثير مجله بطور ميانگين (که معدل فاکتور تأثير طول دوران فهرست شدن آن مجله در ISI مي باشد)، نيز مورد استفاده قرار مي گيرد. اين شاخص مهمترين و در عين حال کاربردي ترين شاخص ارزيابي مجله ها از نظر ISI است. اين عامل همه ساله توسط ISI بر مبناي ارجاعات به هر يک از مجله هاي علمي آن محاسبه مي شود و نتيجه در گزارش JCR منتشر مي شود. اين ضريب نه براي مقاله يا نويسنده بلکه براي مجله محاسبه مي شود. محاسبه بر مبناي يک دوره سه ساله صورت مي گيرد.
چگونه يک مقاله ISI ارزيابي مي شود؟
براي اينکه بتوانيد يک مقاله بنويسيد، لازم است در اين زمينه اطلاعاتي داشته باشيد. اگر اين مقاله را براي مؤسسه اطلاعات علمي ISI مي نويسيد، احتمالاً برايتان مهم است که بدانيد اين مقاله ها چگونه ارزيابي مي شود.
امروزه ارزيابي مقاله هاي علمي يکي از دغدغه هاي جوامع علمي مي باشد. مؤسسه اطلاعات علميISI براي ارزيابي تحت پوشش فهرست نويسي خود، سه شاخص در نظر گرفته است:
1-فاکتور تأثير گذار (IF): اين شاخص مهمترين و در عين حال کاربردي ترين شاخص ارزيابي مجله ها از نظر ISI است.
2-شاخص فوري(Immediately): تعداد ارجاعات به مقاله هاي منتشر شده مجله در سال مورد ارزيابي تقسيم بر تعداد مقاله هاي منتشر شده در همان سال مجله مذکور است. اين شاخص در حقيقت شيب رشد منحني ارجاعات را بيان مي کند.
3-شاخص نيمه عمر استناد(Cited Half-Life):نيمه عمر ارجاعات يا نيمه عمر استناد، تعداد سال هايي است که از سال ارزيابي بايد به عقب برگشت تا شاهد پنجاه درصد کل ارجاعات به مجله در سال مورد ارزيابي باشيم. به عبارت ديگر، اين شاخص مدت زماني که نيمي از کل استنادات به آن مجله صورت پذيرفته باشد را نشان مي دهد و در حقيقت سرعت کاهش ميزان ارجاعات به مجله را بيان مي کند.
بديهي است که وقتي مقاله هاي يک مجله ارزش خود را براي ارجاعات، زود از دست بدهند (مقاله ها سطحي باشند و خيلي زود بي ارزش شوند)، تنها به مقاله هاي جديد مجله ارجاع داده مي شود. اين موضوع باعث مي شود که نيمه عمر ارجاعات به مجله کاهش يابد. بنابراين هر چه نيمه عمر ارجاعات به مجله بيشتر باشد، نشان مي دهد که ارزش مقاله هاي مجله در طول زمان بيشتر حفظ شده است و هنوز مورد ارجاع قرار مي گيرند. در مجموع هرچه نيمه عمرارجاعات به يک مجله بيشتر باشد، ارزش مجله بالاتر مي رود.
در پايان هر سال، مجله هاي تحت پوشش فهرست نويسي ISI که در فهرست وبگاه علم (Web of Science=WOB) قرار گرفته اند، ارزيابي مي شوند. معيارهاي ارزيابي و سنجش همان شاخص هاي ارزيابي ISI (سه شاخص اشاره شده دربالا) مي باشند. نتايج اين ارزيابي نيز درگزارش هاي ارجاع مجله JCR هر سال جهت اطلاع عموم اعلام مي شود.
در بين فاکتورهاي بالا، فاکتور تأثير، کاربردي ترين شاخص مي باشد و امروزه به طور گسترده اي در درجه بندي و ارزيابي مجله هاي مورد استفاده قرار مي گيرد. اين فاکتور در حقيقت توانايي مجله و هيأت تحريريه آن را در جذب بهترين مقاله ها نشان مي دهد.
بانک اطلاعات ISI، مرکزي براي فهرست نمودن و پوشش دادن جامع مهمترين مجله هاي علمي منتشره در دنيا به منظور تبادل اطلاعات ميان پژوهشگران مختلف مي باشد. پر واضح است که منظور از پوشش جامع، فهرست نمودن کل مجله هاي علمي منتشر شده در جهان نمي باشد. چرا که از طرفي مقرون به صرفه نيست و از طرف ديگر تمام مجله هاي نشر يافته در جهان از استانداردهاي ISI پيروي نکرده اند و از غناي علمي لازم برخوردار نيستند. ارزيابي مجله هاي علمي ISI به طور مستمر و مداوم هر دو هفته صورت مي گيرد. ارزيابي کنندگان ISI در حدود 2000 عنوان جديد را سالانه مورد ارزيابي قرار داده و تنها 10 تا 12 درصد از مجله هاي علمي ارزيابي شده، انتخاب مي شوند. هر مجله علمي قبل از انتخاب شدن و فهرست شدن در ISI يکسري مراحل ارزيابي را پشت سر مي گذارند.
از جمله عوامل مورد ارزيابي و رعايت استانداردهاي بانک اطلاعاتيISI، کميته علمي منتخب مجله، تنوع بين المللي مقاله هاي چاپ شده درآن، نشر به موقع مجله و جايگاه نشر آن مي باشد. لازم به ذکر است که هيچ يک از اين عوامل به تنهايي مورد بررسي و ارزيابي قرار نمي گيرد، بلکه با بررسي مجموع عوامل، يک امتياز کلي داده خواهد شد.
از جمله مواردي که در ارزيابي مجله مورد توجه قرار دارد اين است که عنوان مقاله ها، چکيده و کلمات کليدي بايد به زبان انگليسي باشد همچنين توصيه مي شود که منابع نيز به زبان انگليسي نوشته شوند. اگر چه اطلاعات علمي مهم به تمامي زبانها به چاپ مي رسد، اما موارد ذکر شده بايد به زبان انگليسي باشد تا تحت داوري و ارزيابي ISI قرار گيرد زيرا ارزيابي کنندگان مجله هاي علمي در ISI نمي توانند عناوين ومنابع بکار رفته در مقاله ها را به زبان انگليسي ترجمه کنند. داوري علمي و تخصصي مقاله هاي چاپ شده در مجله توسط داوران نام آشناي علمي از جمله عمده ترين موارد مورد توجه ارزيابي کنندگان مي باشد که گوياي اعتبار و غناي علمي مجله است.
سه پايگاه WOS ، EST و JCR از معتبرترين پايگاه هاي علم سنجي هستند که توسط مؤسسه اطلاعات علمي ISI تهيه و روز آمد سازي مي شوند.
پايگاه Essential Science Indicators) ESI بر مبناي دوره هاي زماني 10 ساله، به ارائه آمار در قالب شاخص هاي تعيين شده توليد علم از جمله رتبه علمي کشورها بر اساس تعداد توليدات علمي، تعدا کل استنادها و نسبت استناد به توليدات علمي مي پردازد.
در پايگاه Web of Science)WOS) امکان جستجو و استخراج اطلاعات در طول دوره هاي زماني مختلف بر اساس شاخص هاي گوناگون علم سنجي وجود دارد.
پايگاه (JCR (Journal citation Reprts به ارائه گزارش استنادي نشريه ها مي پردازد.
از طرفي تعداد نشريه هايي که هر کدام از اين پايگاه ها نمايه مي کنند نيز با ديگري متفاوت است.
بهترين معيارهاي ISIبراي نمايه کردن مجله ها چيست؟
در سايتISI چهار مورد به عنوان ملاک هاي اصلي نمايه شدن مجله آمده است که عبارتند از:
1-زمان بندي نشر، تعريف شده باشد يعني معلوم باشد که فصلنامه است، ماهنامه است يا... و در موعد معين هم آماده شود.
2-فرآيند داوري براي مجله تعريف شده باشد.
3-قواعد نشر بين المللي را رعايت کند. براي مثال، عنوان مجله گوياي محتواي آن باشد.
4-مقاله به هر زباني که باشد مهم نيست ولي چند مورد در آن بايد به زبان انگليسي باشد که عبارتند از: اسامي نويسندگان، عنوان، چکيده و کلمات کليدي و حتي الامکان منابع و مآخذ هم انگليسي باشد.
موارد فرعي هم وجود دارد که شامل اين موارد است:
1-مجله بايد حوزه بين المللي داشته باشد و به يک حوزه جغرافيايي خاص تعلق نداشته باشد.
2-در حوزه آن مجله، ترجيحاً مجله مشابه نباشد يا اگر هست آن مجله معيار برتري نسبت به آنها داشته باشد.
3-افراد به وجود آورنده آن حتي الامکان افراد شناخته شده اي باشند.
4-افراد به وجود آورنده، توزيع جغرافيايي مناسبي داشته باشند مثلاً همه ايراني نباشند.
البته موارد فرعي، نمره اضافه دارد و در قبولي يا رد مجله از طرفISI نقش بازي نمي کند.
جايگاه توليد علم ايران در سطح بين المللي
تحقيقات نشان مي دهد که توليد علم در ايران، ويژه در سال هاي اخير از رشد بسيار خوبي برخوردار بوده است. براساس آخرين آمار پايگاه Essential Science Indicator) ESI) طي دوره 10 ساله اخير، جمهوري اسلامي ايران در بين 145 کشور که رتبه بندي بر روي آن ها صورت پذيرفته است، در رده چهلم جهان قرار مي گيرد و اين درحالي است که در دوره 10 ساله پيشين که اول ژانويه 1997 تا 30 آوريل 2007 را در بر مي گيرد، جمهوري اسلامي ايران با 26 هزار و 495 عنوان توليد علمي، از اين نظر در بين کشورهاي جهان در رده چهل و يکم ودر بين کشورهاي اسلامي، پس از ترکيه و مصر در رده سوم قرار مي گرفت.
در دوره 10 ساله اول (ژانويه 1997تا 30ژوئن 2007)، کل توليدات علمي ايران، 85هزار و 629بار مرود استناد قرار گرفته است که به اين ترتيب نسبت تعداد استنادها به توليدات علمي ايران، 3/11 بوده است.
هر چند تعداد کل استنادها و همچنين نسبت استنادها به تو
+ نوشته شده در ساعت توسط مقالات مهندسی عمران و معماری