۱-از نظر نحوه خودگیری، ملاتها به دو دسته
هوایی و آبی دسته بندی میشوند.
2-خاصیت چسبندگی در ملات باید حداکثر
یکی دو ساعت پس از مصرف در ملات ظاهر شده وپس از ده الی دوازده ساعت به
حداکثر خود برسد.
3-ملات باید نفوذ پذیر باشد تا بتواند
در قطعات مجاور خود نفوذ کرده وموجب چسبیدن آنها بخود بشود.
4-ملات باید بتواند در مقابل نیروهای
فشاری و کششی ساختمان به اندازه کافی مقاوم باشد.
5-حداقل
مقاومت فشاری و کششی ملات باید مساوی ضعیفترین عضو ساختمان باشد زیرا
حداکثر مقاومت یک سازه مساوی با توان باربری ضعیفترین عضو آن سازه میباشد.
6-ملات
از دو قسمت اصلی میشود چسب (سیمان،گچ) که دارای حجم کمی بوده وجسم پر
کننده (ماسه،خاک)که تقریبا" در حدود 80درصد حجم ملات را تشکیل میدهد.
7-ملاتها را میتوان به دو گروه ملاتهای
زودگیر که ماده چسبنده آن گچ میباشد و ملاتهای دیرگیر تقسیم کرد.
8-ملاتهای
زودگیر بسیار زود گیر بوده بطوریکه پس از 3 الی 4 دقیقه بعد از آنکه با آب
مخلوط شدند شروع به سخت شدن نموده وبعد از آن 10الی 15 دقیقه پس از مصرف
عمل سخت شدن آنها به پایان میرسد (بیشتر در تیغه های 5 سانتیمتری استفاده
میشود).
9-ملات گچ و خاک.
9-1-ملات گچ وخاک پر مصرفترین انواع
ملاتهای زود گیر میباشد.
9-2-خاک مورد مصرف در این ملات خاک رس
است که باید سرند شود.
9-3-نسبت
گچ و خاک در این نوع ملات 50 درصد خاک و 50 درصد گچ میباشد به نسبت زودگیر
بودن یا دیرگیرتر بودن گچ ممکن است درصد خاک بیشتر یا کمتر از 50 درصدباشد
هر قدر گچ زود گیرتر باشد ویا به اصطلاح کارگاهی هر قدر گچ تر باشد باید
خاک مورد مصرف در ملات گچ وخاک بیشتر باشد.
10-وجود خاک در ملات گچ وخاک اولاً
ملات را پلاستیک تر مینماید در ثانی ملات را دیرگیرتر میکند.
11-مورد مصرف ملات گچ و خاک علاوه بر
تیغه های 5 سانتیمتری در زیرسازی سفیدکاری نیز استفاده مینمایند.
12-در
مورد استفاده از ملات گچ و خاک برای زیر سازی سفیدکاری بدین طریق عمل
میکنند که روی دیوار آجری را قبلا" شمشه گیری کرده وبین فاصله های شمشه
گیری را با ملات گچ و خاک پر مینمایند.
13علت پاشیدن گچ وخاک درون آب آنست که
تمام ذرات گچ در مجاورت آب قرار گیرد.
14-از ملات گچ وخاک در طاق ضربی نیز
استفاده میشود.
15-مصرف
ملات گچ و خاک فقط در مناطقی که رطوبت هوا زیاد نیست و اصولا" آب و هوا
خشک است مجاز میباشد و در شهرهای مرطوب (جاهای مرطوب)این ملات به سرعت
رطوبت هوا را گرفته و فاسد میشود.
16-بعلت زودگیر بودن گچ و خاک را باید
به میزان کم ساخت.
17-زمان ریختن خاک به داخل آب تا پایان
مصرف آن حداکثر از 10 الی 15 دقیقه تجاوز ننماید.
17-1-طریقه
ساخت ملات گچ وخاک بدینگونه است که ابتدا قدری آب درون استانبولی
میریزند(حداکثر نصف حجم استانبولی) آنگاه مخلوط گچ و خاک را درون آب
میریزند که سطح گچ وخاک از سطح آب بالاتر بیاید وتقریبا" آب دیده نشود
آنگاه این مخلوط را تقریبا" 5 تا 6 دقیقه بحال خود گذاشته و بعد از یک گوشه
را ملات هم و استفاده میکنند.
17-2-برای مخلوط کردن گچ و خاک باید
ابتدا خاک رس خشک را سرند کرد.
18-بهترین
آزمایش برای میزان پراکندگی خاک درون گچ رنگ یکنواخت آن میباشد. باید دقت
نمود که رگه های سفید گچ و یا رگه های سیاه خاک در مخلوط موجود نباشد.
19-اگر
در محلی از ساختمان احتیاج به ملاتی داشته باشیم که از ملات گچ و خاک
زودگیرتر باشد از ملات گچ استفاده مینمایند و یا اگر رنگ سفید ملات برای ما
مطرح باشد باز هم از ملات گچ استفاده مینمائیم.
20-ملات گچ از پاشیدن گچ در آب بدست می
آید.
21-ملات گچ پس از 10 دقیقه شروع به
خودگیری میکند و پس از 25 دقیقه خودگیری آن پایان می پذیرد.
22-دوغاب گچ باید قبل از 10 دقیقه
وملات آن پیش از 25 دقیقه به مصرف برسد.
23-گچ مورد استفاده در ملات گچ،گچ الک
شده است.
24-پس
از اتمام عملیات اندودکاری یک لایه نازک از ملات گچ کشته را که دارای سرعت
خودگیری کمتری است بر روی سطح دیوار وسقف اندود مینمایند.
25-ملات
کاهگل از اختلاط 40 تا 45کیلو کاه زرد مرغوب در 1.80 مترمکعب خاک رس و
افزودن تدریجی حدود 400 لیتر آب و ورز دادن مخلوط حاصل میشود.
26-برای ساختن ملات کاهگل بعد از درست
این مخلوط،مخلوط باید 1تا2 روز بماند و دوباره ورز داده شود.
27-رنگ خاک رسی که گرافیت داشته باشد
خاکستری است.
28-خاک رسی که بدون اکسید آهن باشد
سفید رنگ است.
29-رنگ خاک رسی که اکسید آهن سه ظرفیتی
داشته باشد سرخ است.
30-رنگ خاک رسی که کربن داشته باشد
تیره است.
31-خاک رسی که اکسید آهن دو ظرفیتی
داشته باشد کبود است.
32-برای جلوگیری از ترک خوردن گل به آن
کاه اضافه مینمایند.
33-برای پایین آوردن درجه انجماد ملات
در زمستان و جلوگیری از سبز شدن و رشد علف در آن نمک طعام به آن اضافه
میکنند.
34-گل نیمچه کاه دارای کاه کمتری است.
35-برای هر متر مکعب ملات کاه گل حدود
50 کیلوگرم کاه لازم است.
36-برای ساخت سیم گل،دانه های کاه را
می کوبند سپس ریز شده آن را با خاک مخلوط میکنند.
37-گاهی از پوست خرد شده ی برنج به جای
کاه استفاده میکنند وبه این اندود فَل گل می گویند.
38- برای اینکه رنگ قهوه ای خاک روشنتر
شود به اندود،خاکستر چوب اضافه می کنند.
39-در استفاده از ملات گل حداقل عرض
دیوارها 80 سانتی متر است.
40-مرغوبترین ورایجترین ملات مورد
استفاده در ساختمان ملات ماسه سیمان است.
41-در ساخت ملات ماسه سیمان از ماسه
شسته و سیمان استفاده میشود.
42-مقدار سیمان مورد مصرف در ملات ماسه
سیمان بین 300 الی 600 کیلوگرم در متر مکعب است.
43-در ملات ماسه سیمان میزان خاک موجود
(ریزدانه) در ماسه نباید از 5درصد حجم آن تجاوز کند.
44-متداولترین نسبت ماسه وسیمان در
کارگاهها یک قسمت حجمی سیمان و5قسمت حجمی ماسه است.
45-ملات ماسه سیمان را باید به مقدار
کم ساخت بطوریکه از زمان مخلوط کردن دانه با آب تا پایان مصرف آن حداکثر
بیش از 2ساعت طول نکشد.
46-اگر ملات ماسه سیمان را با ملات ساز
درست میکنیم حداقل ملات در حدود 3 دقیقه باید درون ملات ساز بچرخد.
47-اگر ملات را با دست (روش دستی) درست
میکنیم ابتدا باید سیمان وماسه را با بیل دو بار برگردان نمود.
48-بهترین آزمایش تشخیص برای پراکندگی
یکنواخت سیمان در ماسه رنگ یکنواخت آن می باشد.
49-رنگ ملات ماسه سیمان باید متمایل به
رنگ سبز باشد.
50-باید
حتما" از ساختن آخوره (آبخوره) خودداری نمائیم زیرا آخوره دانه های سیمان
را که سبکتر وریزتربوده همراه آب شسته وبه قسمتهای پایین ملات برده
ویکنواختی سیمان را در ملات از بین می برد وباعث نا هماهنگی ملات میگردد.
51-ملاتهای آهکی در ایران پیشینه ی
3000 ساله دارد.
52-ملات گل آهک ارزانترین وضعیفترین
ملات است واستانداردی برای آن تعیین نشده است.
53-ماده چسبنده در ملات گل آهک،آهک
شکفته میباشد.
54-ملات گل آهک یک ملات آبی است وبرای
رسیدن به مقاومت مطلوب باید در مجاورت رطوبت قرار گیرد.
55-میزان آهک مورد نیاز در ملات گل آهک
حدود 300 کیلوگرم در متر مکعب است.
56-شفته همان ملات گل آهک است که به آن
قلوه های سنگ اضافه میکنند.
57- از شفته بیشتر در پی سازی یا زیر
سازی راهها استفاده میشود.
58-به شفته پر آهک شفته تیزان هم گفته
میشود.
59-شفته تیزان برای جاهایی که نیاز به
پی قوی وبا استحکام بیشتر باشد بکار می رود.
60-ملات گل آهک وشفته آهکی در هوای گرم
ومرطوب سریعتر میگیرد ومقاومتر میشود.
61-اگر در ملات گل آهک بجای خاک از
ماسه کفی استفاده شود به آن ملات ماسه آهک گفته میشود.
62-از ملات ماسه آهک برای سطوحی که در
جوار رطوبت هستند هم میتوان استفاده کرد.
63-آهک مورد نیاز در ملات ماسه آهک 300
الی 400 کیلوگرم در مترمکعب ماسه است.
64-ملات ماسه آهک بیشتر در دیوار چینی
کاربرد دارد.
65-ملات
ماسه آهک تا چندین روز باید مرطوب نگهداشته شود در غیر اینصورت فعل
وانفعالات شیمیائی آهک در ملات مذکور متوقف شده وملات میسوزد.
66-ملات باتارد از اختلاط ماسه وآهک
وسیمان تهیه میشود.
67-در کارگاهها به ملات باتارد ملات
حرامزاده هم می گویند.
68-ملات باتارد برای پوشش سطوح داخلی
فضاهای نمناک ومرطوب مناسب است.
69-در نمای خارجی ساختمان نیز از ملات
باتارد استفاده میشود.
70- ملات باتارد تا یک ساعت پس از تهیه
قابل مصرف است.
71-ملات باتارد در قشرهای نازک نسبت به
ماسه سیمان بهتر پرداخت میشود.
72-در ملات باتارد میتوان از آهک کفی
که دارای ریزدانه بیشتری است نیز استفاده کرد.
73-مقدار سیمان موردنیاز در ملات
باتارد 100 تا 150 کیلوگرم است ومیزان آهک در حدود 150 تا 200 کیلوگرم در
متر مکعب است.
74-ملات باتارد ظرف 48 ساعت پس از مصرف
سفت وسخت میشود.
75-ملات ساروج از مخلوط کردن گردآهک
شکفته با خاک رس،خاکستر،مغزنی(لویی)یا موی بز وترکیب این مخلوط با آب درست
میشود.
76-ساروج ملاتی آبی است.
77-از ملات ساروج در آب انبارها،پی ها و
بندها(سدهای)آبی استفاده میشود.
78-خاکستر دارای مقدار زیادی کربن است
که به ترکیب شیمیایی بهتر وسختی ملات ساروج کمک میکند.
